ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ Γ. ΜΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΧΑΜΖΑ ΡΟΥΣΤΕΜ (ΗΡΑΚΛΕΙΟ)

1. Φωτογραφία του Γεωργίου Μαραγιάννη, Ηράκελιο

Στην πίσω πλευρά γράφει την μαντινάδα

Λάβε κορμί δίχως ψυχή και σώμα δίχως αίμα
και θώρειε και τη ζωγραφιά να μην ξεχνάς εμένα.

2. Φωτογραφία του Χαμζά Ρουστέμ, Ηράκλειο

3. Φωτογραφία του Χαμζά Ρουστέμ, Ηράκλειο

Ευχαριστώ πολύ τον Ανδρέα Μαθιουδάκη που μου τιε έστειλε.

Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ

Λάβε κορμιά χωρίς ψυχή, μάτια με δίχως ύπνο,

στόμα με δίχως ομιλιά, καρδιές με χωρίς χτύπο.

Κι αν μας χωρίσει η θάλασσα και η στεριά επίσης,

μόνο μια χάρη σου ζητώ να μη μ' αλησμονήσεις.

Αλάργο εξορίστηκα, θάλασσα μας χωρίζει,

πότε θ ξανασμίξομε ένας Θεός γνωρίζει.

Λάβε κορμί που δε μιλεί κι αίμα που δεν κινείται,

μονό ΄ναι ως ενθύμιο που δε ξαλησμονείται.

Το σώμα λει και χάνεται, μα η στοριά (θωριά;) πομένει,

σαν τόνε δου θυμούνται του φίλοι, δικοί και ξένοι.

Το δώρο μου είναι μικρό, μην το περιφρονήσεις,

το στέλνω για ενθύμιο να μη με λησμονήσεις.

Κι ένα λόγιο ποίημα:

Όταν το γήρας βαρύ με πλήξει, και της νεότητός μου παρέλθει ο χρόνος,

και δεν με βλέπεις, θα μ' ενθυμείσαι εκ της εικόνος.

Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ

Άχι πως αλαργάραμε έξε χιλιάδες μίλια,

πως θα ξανανταμώσομε δεν είναι πλιο ελπίδα.

Βλέπεις κορμί που δε μιλεί, σώμα που δεν κινιέται,

και τη φωτογραφία μου που δεν αλησμονιέται.

Στην ξενητειά κι αν βρίσκομαι, στα όρη κι αν γυρίζω,

πάλι κοντά σου βρίσκομαι και σε καλημερίζω.

Βάσανα που 'χει το χακί και πίκρες το κορδόνι,

κι όποιος λεβέντης το φορεί τα νιάτα του σκλαβώνει.

Μακράν σας και αν έφυγον, θαρρείς δε σας θυμούμαι;

Τα δάκρυα προσκέφαλο τα βάζω και κοιμούμαι.

Λάβε, λοιπόν, το γράμμα μου, λάβε τα δυο μου μάθια,

λάβε και τη καρδούλα μου εις τέσσετρα κομμάθια.

Στείλε μου ενα γαρύφαλλο για να το κάνω πέννα,

για να σου γραψω, ξάδερφε, το πως περνώ στα ξένα.

Τωρα που καταλάβαινα το ανθος της νεότης,

η τύχη μου με δίκασε να πάω στρατιώτης.

Τις ανέβασε ο Ευτύχης Τζιρτζιλάκης στο Facebook.

Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΤΟ "ΣΤΑΔΙΟ" ΣΤΙΣ ΚΡΗΤΙΚΕΣ ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ

Τη λέξη "στάδιο", με τη μεταφορική έννοια "κατάσταση", τη βρίσκουμε σε μια σειρά Κρητικών μαντινάδων. Εδώ είναι μια συλλογή:

Χαρές δεν περιμένω μπλιο στο στάδιο απού 'μαι,

στα βάσανα πλαγιάζομαι και στους καημούς κοιμούμαι.

(από ανέκδοτη προπολεμική συλλογή)

*********

Στο στάδιο που μ' έφερε η αγάπη η δική σου,

κατέχει μόνο ο Θεός να κρίνει την ψυχή σου.

(από δίσκο του Κ. Μουντάκη)

Κ. ΜΟΥΝΤΑΚΗΣ

*********

Άλλος δεν είναι στο χωριό στο στάδιό μου μένα,

γιατ' έφυγε η γυναίκα μου κι επήγε εις τα ξένα.

(αυτοσχέδια μαντινάδα του πατέρα μου Παύλου Π. Χατζηπολάκη, όταν η μητέρα μου πήγε στην Αμερική να επισκεφτεί τον αδερφό μου)

*********

Διάφορες μαντινάδες (αλιευμένες από συλλογές μαντινάδων στο διαδίκτυο):

Στο στάδιο που μ' έφερε[ς] κι η μάνα μου πονεί με,

κι έβαλε μαύρα στο κορμί και ζωντανό πενθεί με.

*********

Τα μάτια μου βουρκώνουνε άμα τη συναντήσω,

φαντάσου σε ίντα στάδιο θα' ρθω αν της μιλήσω.

*********

Στο τελευταίο στάδιο είμαι και το κατέχω,

δε με φοβίζει ο θάνατος, μακριά τζη δεν αντέχω.

*********

Στο στάδιο που μ’ έφερες, το κρίμα στο λαιμό σου,

και με θεοτική φωθιά, να δω το θάνατό σου.

*********

Στο στάδιο που μ' έφερες δεν έχω θεραπεία,

μα είναι οι πόνοι μου γλυκοί αφού εσύ είσαι αιτία.

*********

Ξύπνα ν’ ακούσεις την καρδιά, που παίζει σαν λαούτο,

εσύ είσαι αιτία που ήρθενε στο στάδιο ετούτο.

*********

Στο στάδιο που μ' έφερες είμαι του πεταμάτου,

γι' αυτό και τη πεθύμησα τη στράτα του θανάτου!

Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΜΑΝΤΙΝΑΔΑ

Φωτογραφία με αφιέρωση στον Μανώλη Τζαρδή στην Χώρα Σφακίων (1931)
Πάνω από την αφιέρωση έχει μεταγενεστέρως αναγραφεί η μαντινάδα:

Στου Σουλιμιώτη την αυλή εσφάξανε ένα ρίφι,
Χριστέ, να ήμουνα γαμπρός κι η Αντιγόνη νύφη.


Ευχαριστώ την Avy Tzardi Michael που μου την έστειλε στο Facebook.

Mail Antreas P. Hatzipolakis

Γ. Ε. ΓΛΥΣΤΡΙΔΗΣ, ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Ομαδικό Πορτραίτο Σφακιανών. Φωτογράφος ο Ρεθεμνιώτης Γ. Ε. Γλυστρίδης.

Στην πίσω πλευρά έχει τη σφραγίδα του ΓΛΥΣΤΡΙΔΗ και κάτω κάτω δυο μαντινάδες που δυστυχώς το κείμενό τους στο μεγαλύτερο μέρος του έχει καταστραφεί.

Την φωτογραφία είχε ανεβάσει στο Facebook ο φίλος Γιώργος Πυροβολάκης.
Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΣΦΑΚΙΑΝΟΙ ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Φωτογραφία από τις Φυλακές Χανίων (1948)

H πίσω πλευρά:

Ο αποστολέας έχει γράψει την κοινή μαντινάδα:

Λάβε κορμί δίχως ψυχή και σώμα δίχως αίμα,
και τη φωτογραφία μου να μου θυμάσαι εμένα.

Λέγεται Γ. Βαρδουλές (Βαρδουλάκης) και τη στέλνει στον Βαγγέλη Βίγγλη στη Σαμαριά. Δεν ξέρω όμως ποιός είναι από τους τρεις. Η καταγωγή των Βαρδουλέδων είναι από τα Λιβανιανά, αλλά έχουν διασκορπιστεί σε πολλά μέρη εντός κι εκτός Κρήτης.

Ευχαριστώ την Bettina (που την ανέβασε στο Facebοok), από την οικογενειακή συλλογή της οποίας προέρχεται η φωτογραφία.

Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΚΡΗΤΕΣ

Στειακός. Την έστειλε στο γιο του το 1921, γράφοντας στη πίσω πλευρά [δες την ΕΔΩ] την κοινή μαντινάδα (δίστιχο):

Λάβε κορμί χωρίς ψυχή και σώμα χωρίς αίμα
και τη φωτογραφία μου να ενθυμείσαι εμένα.

Κι αυτός πρέπει να είναι από την Ανατολική Κρήτη (Χωρίς πληροφορίες στην πίσω πλευρά)

Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Φωτογραφία Χανιώτη στρατιώτη στην Τρίπολη το 1958.

Ο Τριπολιωτσιώτης φωτογράφος τύπωσε και μια μαντινάδα σχετική με τον τόπο της καταγωγής του στρατιώτη (την Κρήτη), αλλά δυστυχώς ελλιπή:

Κρήτη μου, ωραίο μου νησί, μου [.....] την ομορφιά σου,
πόσο η καρδούλα μου πονεί να βρίσκομαι κοντά σου!

Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΥΦΑΝΤΑ ΩΣ ΜΠΕΡΝΤΕΔΕΣ ΣΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Οι φωτογράφοι συχνά χρησιμοποιούσαν παραπετάσματα (μπερντέδες) για λόγους καλλιτεχνικούς. Εδώ είναι ένα παράδειγμα με στρατιώτη φωτογραφημένο μπροστά από μπερντέ ΕΝΘΥΜΙΟΝ 1923 ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ.

Στη πίσω πλευρά έχει γράψει το κοινό δίστιχο

Λάβε κορμί δίχως ψυχή και σώμα δίχως αίμα
λάβε και τη φωτογραφία μου να ενθυμείσαι εμένα.

Πολλές φορές, σε υπαίθριες φωτογραφίες, ο μπερντές ήταν κάποιο πρόχειρο ύφασμα. Στις επόμενες είναι ένα υφαντό.

Οικογενειακό πορτραίτο μάνας με τέσσερα κορίτσια. Άγνωστος (Ελληνικός) τόπος.

Ανώπολη. Τα πρόσωπα είναι μεν οικεία του συντάκτη, αλλά η φωτογραφία βρίσκεται στο οικογενειακό αρχείο του φίλου Σταύρου Ζώη. Τον ευχαριστώ !

Δες και μια από τ΄Ανώγεια ΕΔΩ.

Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΔΙΣΤΙΧΑ

Οικογενειακό πορτραίτο σταλμένο από την Ραιδεστό (1917)

Με το κοινό δίστιχο (παραλλαγμένο):

Λάβε καρδιά δίχως ψυχή και σώμα δίχως αίμα,
και την φωτογραφία μας να ενθυμείσαι εμάς [εμένα]

-------------

Πορτραίτο Ελλήνων χωροφυλάκων στην Κωνσταντινούπολη (1921)

Του φωτογραφείου PHOTO AMERICAIN (μάλλον του Αρμένιου φωτογράφου G. BAGHDASARIAN, που cdv φωτογραφίες του έχουν την επιγραφή PHOTOGRAPHIE AMERICAIN)

Με το δίστιχο:

Φωτογραφία στα χέρια που θα πας σκύψε να τα φιλήσεις,
κι αν σε ρωτήσουν δι εμέ ξέρεις τι θ΄απαντήσεις.

Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΗΤΕΙΑΚΟΥ (1921)

Φωτογραφία Σητειακού σταλμένη στον γιο του το 1921.

Μαντινάδα (ή μαντινιάδα, κατά τους ανατολικούς Κρητικούς):

Λάβε κορμί χωρίς ψυχή και σώμα χωρίς αίμα
και την φωτογραφία μου να ενθυμείσαι εμένα.

Mail Antreas P. Hatzipolakis

Γ. ΜΑΡΚΟΥΛΑΚΗΣ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Ένα ωραίο πορτραίτο δύο βρακοφόρων Ηρακλειωτών από τον Γ. Μαρκουλάκη

Στην πίσω πλευρά μια παραλλαγή της κοινής μαντινάδας "Λάβε κορμί..."
(ακρωτηριασμένη λόγω κοπής των περιθωρίων της φωτογραφίας, προφανώς γιανά χωρέσει σε κορνίζα)

[Λάβε] κορμί χωρίς ψυχή, καρδιά με [χωρίς αίμα
και τη φωτο]γραφία μου να μου θυμάσαι εμένα.

Ευχαριστώ το φίλο συλλέκτη Γιάννη Τζανή, που μου την έστειλε.

Mail Antreas P. Hatzipolakis

ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΣΤΗΝ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΣΦΑΚΙΑΝΩΝ

Μικρή Συλλογή Φωτογραφιών Σφακιανών (κυρίως από Ανώπολη, Αράδαινα, Λιβανιανά) με μαντινάδες στην πίσω όψη, γραμμένες από τους αποστολείς (κυρίως στρατιώτες).

1. Χωροφύλακας Γ. Οψιμάκης (από Αράδαινα) 1927

Θάλασσα δεν εκάτεχα, σε πλοίο δεν εμπήκα,
τώρα μόνο κατάλαβα της ξενηθειάς την πρίκα [=πίκρα]

2. Μαρία Γ. Νικολουδάκη (από Λιβανιανά)

Είναι κορμί που δε μιλεί, σώμα που δεν κινείται,
φωτογραφία λέγεται, στη φίλη μου δωρείται.

3. Ε. Οψιμάκης (από Αράδαινα) 1934

Το δώρο μου είναι μικρό, μην το περιφρονήσεις,
στο στέλνω για ενθύμιο να μη μου λησμονήσεις.

4. Στρατιώτης στη Μικρά Ασία (1920) Παύλος Εμμ. Κλουβιδάκης (από Λιβανιανά)

Τα μάτια μου τα μάτια σου δεν ημπορούν να δούνε,
τα γράμματά μου στο χαρτί γλυκά σε χαιρετούνε.

5. 'Αγνωστοι (1928)

Τύχη δε σε φοβούμαι πλιο και ό.τι θέλεις κάμε,
κι αν έχεις κι άλλα βάσανα μες στο κορμί μου βάλε.

6. Στρατιώτης

Προτού να πάω στο στρατό είχα χαρά μεγάλη,
δεν τό 'λπιζα ο δυστυχής πως θα μ' ορίζουν άλλοι.

Ε, το παντέρμο το χακί, όποιος κι αν το φορέσει,
του βασιλιά να 'ναι παιδί, θα πει πως δεν τ΄αρέσει.

Δεν τά 'γραψα να κλάψετε, ούτε να λυπηθείτε,
μονό να τα διαβάζετε να μη μου λησμονείτε.

7. Στρατιώτες.

Σου στέλνω το κορμάκι μου στη μηχανή β[γ]αρμένο,
κι αν αποθάνω στο στρατό ενθύμιο να μένω.

Σου στέλνω το κορμάκι μου, την εμιλιά κρατίζω,
γιανά την έχω συντροφά στα ξένα που γυρίζω.

Ίδια με την πρώτη, και στην #11.

Ίδια με την δεύτερη, και σε αυτήν:

8. Στρατιώτης Ευάγγελος Γ. Φραδελάκης (από Ανώπολη) 1948.

Λάβε κορμί που δε μιλεί και σώμα δίχως αίμα
και τη φωτογραφία μου γιανά θυμάστε εμένα.

9. Χωροφύλακας Γεώργιος Πρωτοπαπαδάκης (από Ανώπολη)

Τι έκανα της τύχης μου κι όλο με κατατρέχει,
και πεθυμάει πάντοτε στα βάσανα να μ' έχει;

10. Εμμ. Νικολουδάκης (από Λιβανιανά) 1938

4 μαντινάδες (δυστυχώς η φωτογραφία είναι κομμένη στις άκρες και δεν διαβάζονται ολόκληρες)

11. Στρατιώτης Εμμ. Νικολουδάκης (από Λιβανιανά) 1939

Σου στέλνω το κορμάκι μου σε μηχανή βγαρμένο,
κι αν αποθάνω στο στρατός ενθύμιο να μένω.


Mail Antreas P. Hatzipolakis